Zamknięty obieg rozpuszczalnika w lakierni – jak działa i z czego się składa?

W lakierni lub zakładzie produkcyjnym rozpuszczalnik może być wykorzystywany wielokrotnie w tym samym procesie. Typowy obieg obejmuje mycie, zebranie zabrudzonego medium, jego transfer do destylarki, odzysk, magazynowanie czystego rozpuszczalnika i ponowne podanie go do myjki.

W praktyce zamknięty obieg oznacza więc przede wszystkim takie połączenie urządzeń i zbiorników, aby medium mogło przemieszczać się pomiędzy kolejnymi etapami przez przewody i pompy, bez konieczności każdorazowego przelewania go przez operatora do otwartych pojemników.

Nie oznacza to całkowitego braku strat ani odpadu. Po destylacji pozostaje pozostałość zawierająca nielotne zanieczyszczenia, a rzeczywisty poziom odzysku zależy od składu rozpuszczalnika i rodzaju zabrudzeń.

Zakres instalacji zależy od procesu, ale typowy zamknięty obieg rozpuszczalnika może składać się z kilku podstawowych elementów:

• myjki do pistoletów, pomp, przewodów lub innych części wykorzystywanych w produkcji,
• zamkniętego zbiornika roboczego z rozpuszczalnikiem używanym w myjce,
• pompy transferowej do przesyłania zabrudzonego medium,
• destylarki do odzysku rozpuszczalnika,
• zbiornika na odzyskane czyste medium,
• pompy transferowej umożliwiającej ponowne podanie czystego rozpuszczalnika do procesu,
• przewodów i armatury dobranych do stosowanego medium,
• opcjonalnej wanny wychwytowej pod całością lub wybranymi elementami układu.

UNIC przewiduje bezpośrednie łączenie myjek z destylarkami oraz systemy załadunku i transferu rozpuszczalnika. W zależności od potrzeb mogą być stosowane również zbiorniki odbiorcze i rozwiązania automatyzujące napełnianie.

Proces można podzielić na kolejne etapy:

1. Rozpuszczalnik roboczy krąży pomiędzy myjką a jej zamkniętym zbiornikiem.
2. W trakcie użytkowania medium stopniowo gromadzi lakier, pigmenty i inne zanieczyszczenia.
3. Po osiągnięciu poziomu zabrudzenia wymagającego odzysku rozpuszczalnik jest przesyłany pompą transferową do destylarki.
4. Ilość medium kierowanego do urządzenia musi odpowiadać dopuszczalnemu poziomowi napełnienia konkretnej destylarki i konfiguracji systemu.
5. Operator uruchamia cykl destylacji zgodnie z wymaganiami urządzenia i odzyskiwanego medium.
6. Skroplony, odzyskany rozpuszczalnik trafia do zbiornika czystego medium.
7. Ze zbiornika może zostać ponownie przetransportowany pompą do myjki lub innego punktu wykorzystania.

W ten sposób ten sam strumień medium może przechodzić przez kolejne cykle mycia i odzysku, o ile jego skład i jakość po odzysku pozwalają na ponowne zastosowanie w danym procesie.

Najważniejszą korzyścią z integracji nie jest samo posiadanie większej liczby urządzeń, ale ograniczenie operacji wykonywanych pomiędzy nimi.

W porównaniu z układem, w którym operator ręcznie przenosi rozpuszczalnik w kanistrach lub innych pojemnikach, zintegrowany system może:

• ograniczyć ręczne przelewanie zużytego i odzyskanego medium,
• zmniejszyć ryzyko rozlania podczas transportu wewnątrz zakładu,
• ograniczyć kontakt operatora z rozpuszczalnikiem podczas jego przemieszczania,
• uporządkować miejsca magazynowania czystego i zabrudzonego medium,
• ułatwić regularne kierowanie zabrudzonego rozpuszczalnika do odzysku,
• umożliwić ponowne wykorzystanie odzyskanego medium w procesie mycia,
• ograniczyć zapotrzebowanie na świeży rozpuszczalnik i ilość ciekłego odpadu przekazywanego do zagospodarowania.

Dodatkowym zabezpieczeniem może być wanna wychwytowa dobrana do konfiguracji układu i sposobu jego instalacji.

Nie zawsze. Poziom automatyzacji powinien być dobrany do wielkości procesu, ilości medium i organizacji pracy w zakładzie.

Najprostszy układ może ograniczać się do połączenia myjki z destylarką za pomocą pompy transferowej. Bardziej rozbudowana konfiguracja może obejmować osobne zbiorniki zużytego i odzyskanego medium, kontrolę poziomu oraz automatyczne lub półautomatyczne napełnianie.

Sam cykl destylacji nadal musi być prowadzony zgodnie z wymaganiami konkretnego urządzenia i medium. W typowych destylarkach okresowych operator przygotowuje urządzenie i uruchamia cykl, natomiast przebieg destylacji odbywa się automatycznie.

Dla dużych ilości rozpuszczalnika możliwe są również przemysłowe systemy ciągłego odzysku, w których zakres automatyzacji napełniania, opróżniania i magazynowania może być znacznie większy.

Nie ma jednego uniwersalnego układu dla każdej lakierni. Konfigurację należy dobrać do rzeczywistego przepływu medium w zakładzie.

Przed doborem warto ustalić:

• gdzie i w jakiej ilości powstaje zabrudzony rozpuszczalnik,
• jakie urządzenia lub części są nim myte,
• jaki jest rodzaj medium i zanieczyszczeń,
• jak często rozpuszczalnik powinien być odzyskiwany,
• jaka pojemność destylarki odpowiada organizacji pracy,
• gdzie mogą być ustawione zbiorniki czystego i zużytego medium,
• jak poprowadzić przewody transferowe,
• czy dostępne jest wymagane zasilanie i sprężone powietrze,
• jaki poziom automatyzacji ma sens ekonomiczny i organizacyjny,
• jakie wymagania bezpieczeństwa i ATEX wynikają z warunków procesu oraz klasyfikacji stref w zakładzie.

Dopiero na tej podstawie można określić, czy wystarczy prosty transfer myjka–destylarka, czy potrzebny jest pełniejszy układ ze zbiornikami, pompami i dodatkowymi zabezpieczeniami.